Çocuğum Gece Altına Kaçırıyor, Neden Olur?

Gece Alt Islatma (Enürezis Nokturna) Nedir, Tedavisi Var mı?

Gece Alt Islatma Nedir?

Çocuklarda gece uykuda idrar kaçırma, tıbbi adıyla enürezis nokturna, 5 yaşını geçmiş bir çocuğun gece uykusu sırasında istemsiz olarak altını ıslatması durumudur.
Bu durum, çocukluk çağının en sık görülen ürolojik problemlerinden biridir ve çoğu zaman aileler için ciddi bir kaygı kaynağıdır.

Prof. Dr. Volkan İzol’un da sıklıkla vurguladığı gibi, gece alt ıslatma çoğu zaman çocuğun tembelliği ya da ihmali değil, gelişimsel ve fizyolojik nedenlere bağlı bir durumdur.

Gece Alt Islatma Ne Kadar Yaygındır?

  • 5 yaşındaki çocukların yaklaşık %15–20’sinde
  • 7 yaşında %10 civarında
  • 10 yaşında %5’in altında
  • Ergenlikte ise %1–2 oranında

gece alt ıslatma görülebilir.

📌 Erkek çocuklarda kızlara göre 2–3 kat daha sık görülür.

Gece Alt Islatma Türleri Nelerdir?

1️⃣ Primer (Birincil) Enürezis

  • Çocuk hiçbir zaman geceleri kuru kalmamıştır
  • En sık görülen tiptir
  • Genellikle gelişimsel nedenlere bağlıdır

2️⃣ Sekonder (İkincil) Enürezis

  • Çocuk en az 6 ay kuru kaldıktan sonra yeniden alt ıslatmaya başlamıştır
  • Altta yatan psikolojik, ürolojik veya hormonal bir neden araştırılmalıdır

Çocuklarda Gece Alt Islatma Neden Olur?

Gece alt ıslatmanın tek bir nedeni yoktur. Çoğu çocukta birden fazla faktör birlikte rol oynar.

1️⃣ Mesane Kapasitesinin Küçük Olması

Bazı çocukların mesanesi gece boyunca üretilen idrarı tutabilecek kapasitede değildir.

  • Mesane çabuk dolar
  • Gece idrar hissi oluşur
  • Çocuk uyanamaz ve altını ıslatır

2️⃣ Gece İdrar Üretiminin Fazla Olması

Normalde geceleri salgılanan ADH (antidiüretik hormon), idrar üretimini azaltır.
Bazı çocuklarda bu hormon yeterince salgılanmaz.

Sonuç:

  • Gece fazla idrar üretilir
  • Mesane kapasitesi aşılır
  • Alt ıslatma olur

3️⃣ Derin Uyku ve Uyanma Problemi

Gece altını ıslatan çocukların büyük kısmı:

  • Çok derin uyur
  • Mesane doluluğunu algılayamaz
  • Tuvalet ihtiyacıyla uyanamaz

Prof. Dr. Volkan İzol, bu çocukların “bilerek” altını ıslatmadığını, aksine uyandırılması en zor çocuklar olduğunu özellikle vurgular.

4️⃣ Genetik Yatkınlık

Aile öyküsü çok önemlidir.

  • Anne veya baba çocukken altını ıslattıysa
  • Çocukta görülme riski %40–70’e kadar çıkar

5️⃣ Kabızlık

Bağırsaklarda biriken sert dışkı:

  • Mesaneye baskı yapar
  • Mesane kapasitesini azaltır
  • Alt ıslatmayı tetikler

Kabızlık tedavi edilmeden enürezis düzelmeyebilir.

6️⃣ Psikolojik Faktörler

Özellikle sekonder enürezis durumunda önemlidir.

  • Okula başlama
  • Kardeş doğumu
  • Aile içi stres
  • Taşınma
  • Travmatik olaylar

7️⃣ Altta Yatan Hastalıklar (Daha Nadir)

  • İdrar yolu enfeksiyonu
  • Diyabet
  • Nörolojik hastalıklar
  • Mesane fonksiyon bozuklukları

📌 Bu nedenler nadirdir, ancak mutlaka dışlanmalıdır.

Gece Alt Islatma Nasıl Anlaşılır? Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Aşağıdaki durumlarda mutlaka bir uzmana başvurulmalıdır:

  • Çocuk 5 yaşını geçmişse
  • Gündüz idrar kaçırma da varsa
  • Ani başlayan alt ıslatma varsa
  • İdrar yaparken yanma, ağrı varsa
  • Aşırı susama ve kilo kaybı varsa
  • Kabızlık eşlik ediyorsa

Prof. Dr. Volkan İzol’un yaklaşımında, her çocukta gereksiz tetkik yapılmaz; ancak uyarıcı bulgular mutlaka ciddiye alınır.

Tanı Nasıl Konur?

Tanı çoğu zaman ayrıntılı öykü ile konur.

Gerekebilecek Değerlendirmeler

  • İdrar tahlili
  • İdrar kültürü
  • Ultrason
  • İşeme günlüğü

Çoğu çocukta ileri tetkik gerekmez.

Gece Alt Islatmanın Tedavisi Var mı?

👉 Evet, vardır.
Ve çoğu çocukta başarıyla tedavi edilebilir.

1️⃣ Davranışsal ve Yaşam Tarzı Önlemleri

Tedavinin temelini oluşturur.

  • Akşam sıvı tüketimini azaltmak
  • Yatmadan önce mutlaka tuvalete gitmek
  • Kabızlığı tedavi etmek
  • Düzenli tuvalet alışkanlığı kazandırmak
  • Çocuğu suçlamamak

📌 Ceza, utandırma ve kızma kesinlikle yanlıştır.

2️⃣ Alarm Tedavisi

  • En etkili ve kalıcı yöntemlerden biridir
  • Çocuk altını ıslatmaya başladığında alarm çalar
  • Zamanla beyin–mesane bağlantısı kurulur

Sabır gerektirir ancak uzun vadede çok başarılıdır.

3️⃣ İlaç Tedavisi

Seçilmiş hastalarda uygulanır.

  • Gece idrar üretimini azaltan ilaçlar
  • Mesane kapasitesini artıran tedaviler

İlaç tedavisi mutlaka doktor kontrolünde olmalıdır.

Aileler En Sık Hangi Hataları Yapıyor?

  • Çocuğu suçlamak
  • “Tembellik” olarak görmek
  • Ceza vermek
  • Sorunu gizlemek
  • Kulaktan dolma yöntemler denemek

Prof. Dr. Volkan İzol, doğru yaklaşımın çocuğu koruyarak, özgüvenini zedelemeden tedavi etmek olduğunu özellikle vurgular.

Gece Alt Islatma Kendiliğinden Geçer mi?

Evet, birçok çocukta yaşla birlikte düzelir.
Ancak:

  • Çocuğun özgüveni
  • Sosyal hayatı
  • Aile içi stres

göz önüne alındığında, “nasıl olsa geçer” yaklaşımı her zaman doğru değildir.

Çocuğumun Psikolojisi Bozulur mu?

Uygun yaklaşım olmazsa evet.

  • Utanç duygusu
  • Özgüven kaybı
  • Sosyal çekilme

Bu nedenle tedavinin en önemli parçası ailenin tutumudur.

Sonuç

Gece alt ıslatma, çocukluk çağında sık görülen, tedavisi olan ve çoğu zaman geçici bir durumdur.
Doğru değerlendirme, sabırlı yaklaşım ve uygun tedavi ile çocukların büyük çoğunluğu bu sorunu tamamen aşar.

Prof. Dr. Volkan İzol’un yaklaşımında temel hedef; çocuğu etiketlemeden, korkutmadan ve suçlamadan, bilimsel ve çocuk odaklı bir tedavi planı oluşturmaktır.