Böbrek Üstü Bezi Tümörü Nedir? Hangi Belirtileri Gösterir?

Böbrek üstü bezleri, her iki böbreğin üzerinde bulunan ve hormon üretiminde önemli rol oynayan küçük organlardır. Bu bölgede gelişen tümörlerin önemli bir kısmı iyi huyludur ve başka bir nedenle yapılan ultrason, BT veya MR sırasında tesadüfen saptanabilir.

Ancak bazı adrenal tümörler hormon üretebilir veya kötü huylu olabilir. Bu nedenle böbrek üstü bezinde saptanan her kitle mutlaka doğru şekilde değerlendirilmelidir.

Böbrek Üstü Bezi Tümörü Nedir?

Böbrek üstü bezi, adrenal bez olarak da adlandırılır. Kortizol, aldosteron ve adrenalin benzeri hormonların üretiminde görev alır.

Böbrek üstü bezinde oluşan kitleler farklı özelliklerde olabilir. Bunlar arasında:

  • Adrenal adenom
  • Feokromositoma
  • Adrenokortikal tümörler
  • Metastatik tümörler
  • Daha nadir adrenal tümörler

bulunur.

Bu nedenle yalnızca görüntülemede “böbrek üstü bezinde kitle” görülmesi, bunun kanser olduğu anlamına gelmez.

Böbrek Üstü Bezi Tümörü Hangi Belirtileri Gösterir?

Adrenal tümörlerin önemli bir bölümü hiçbir belirtiye neden olmaz. Bu nedenle başka bir nedenle yapılan görüntüleme sırasında tesadüfen saptanabilir.

Belirti ortaya çıktığında ise tümörün hormon üretip üretmediği önemlidir.

Hormon üreten bazı tümörlerde:

  • Yüksek tansiyon
  • Çarpıntı
  • Aşırı terleme
  • Baş ağrısı
  • Nedensiz kilo değişiklikleri
  • Kas güçsüzlüğü
  • Kan şekeri yüksekliği

gibi şikâyetler görülebilir.

Özellikle ataklar halinde ortaya çıkan çarpıntı, terleme, şiddetli baş ağrısı ve tansiyon yükselmesi, hormon üreten adrenal tümörler açısından değerlendirilmelidir.

Her Adrenal Kitle Kanser midir?

Hayır.

Böbrek üstü bezinde saptanan kitlelerin önemli bir kısmı iyi huyludur. Ancak kitlenin boyutu, görüntüleme özellikleri, büyüme hızı ve hormon üretip üretmediği birlikte değerlendirilmelidir.

Özellikle daha önce kanser öyküsü bulunan hastalarda adrenal metastaz olasılığı da göz önünde bulundurulur.

Bu nedenle böbrek üstü bezi tümörü değerlendirilirken yalnızca kitlenin boyutuna bakmak yeterli değildir.

Tanı Nasıl Konulur?

İlk değerlendirmede genellikle BT veya MR kullanılır.

Görüntüleme ile kitlenin:

  • Boyutu
  • Yapısı
  • Kontrastlanma özellikleri
  • Yağ içeriği
  • Çevre dokularla ilişkisi

değerlendirilir.

Bunun yanında hormon üretimi araştırılır. Hastanın durumuna göre kortizol, metanefrinler ve aldosteron/renin sistemi gibi hormonal testler istenebilir.

Prof. Dr. Volkan İzol olarak, adrenal kitlelerde görüntüleme bulgularını hormon değerlendirmesiyle birlikte ele almayı önemli buluyorum.

Ne Zaman Tedavi Gerekir?

Her adrenal kitle ameliyat gerektirmez.

Küçük, hormon üretmeyen ve görüntüleme özellikleri iyi huylu ile uyumlu olan bazı kitleler düzenli takip edilebilir.

Buna karşılık:

  • Hormon üreten tümörlerde
  • Kötü huyluluk şüphesi bulunan kitlelerde
  • Belirgin büyüme gösteren lezyonlarda
  • Büyük veya çevre dokularla ilişkili kitlelerde

cerrahi tedavi gündeme gelebilir.

Tedavi kararı kitlenin özellikleri ve hastanın genel durumu birlikte değerlendirilerek verilmelidir.

Adrenal Tümörlerde Cerrahi

Uygun hastalarda adrenal bez tümörleri laparoskopik veya robotik cerrahi yöntemlerle çıkarılabilir.

Özellikle küçük ve seçilmiş adrenal tümörlerde minimal invaziv cerrahi; daha küçük kesiler, daha kısa hastanede kalış ve daha hızlı iyileşme gibi avantajlar sağlayabilir.

Ancak büyük, invaziv veya kötü huyluluk açısından şüpheli tümörlerde cerrahi yaklaşım farklı planlanabilir.

Prof. Dr. Volkan İzol olarak, cerrahi yöntemi yalnızca tümörün boyutuna göre değil, tümörün anatomik özellikleri ve onkolojik davranış şüphesiyle birlikte değerlendiriyorum.

Klinik Pratiğimde Yaklaşımım

Böbrek üstü bezinde bir kitle saptandığında öncelikle üç temel soruya yanıt arıyorum:

Bu kitle hormon üretiyor mu?

Görüntüleme özellikleri iyi huylu mu, şüpheli mi?

Takip mi, cerrahi mi gerekiyor?

Bu değerlendirme sonucunda bazı hastalarda yalnızca takip yeterli olabilirken, bazı hastalarda cerrahi tedavi gerekir.

Özellikle tesadüfen saptanan adrenal kitlelerde gereksiz cerrahiden kaçınmak kadar, kötü huylu veya hormon üreten tümörleri zamanında tanımak da önemlidir.

Önemli Mesajlar

  • Böbrek üstü bezi tümörlerinin tamamı kanser değildir.
  • Birçok adrenal kitle tesadüfen saptanır.
  • Hormon üretip üretmediği mutlaka değerlendirilmelidir.
  • BT ve MR, kitlenin karakterinin belirlenmesinde önemlidir.
  • Bazı tümörlerde takip yeterliyken, bazı hastalarda cerrahi gerekir.
  • Uygun hastalarda laparoskopik veya robotik cerrahi uygulanabilir.

Sonuç

Böbrek üstü bezi tümörü, tek başına kanser anlamına gelmez. Ancak adrenal bölgede saptanan her kitlenin hormon üretimi, görüntüleme özellikleri ve büyüme potansiyeli açısından değerlendirilmesi gerekir.

Prof. Dr. Volkan İzol olarak, adrenal kitlelerde amacımız gereksiz cerrahiden kaçınırken, tedavi gerektiren tümörleri zamanında belirlemektir.

Sık Sorulan Sorular

Böbrek üstü bezi tümörü tehlikeli midir?
Tümörün türüne göre değişir. Birçok adrenal kitle iyi huyludur ancak hormon üreten veya kötü huyluluk şüphesi taşıyan tümörler tedavi gerektirebilir.

Adrenal tümör ameliyat olmak zorunda mıdır?
Hayır. Bazı kitleler yalnızca takip edilir. Ameliyat kararı tümörün özelliklerine göre verilir.

Böbrek üstü bezi tümörü tansiyon yapar mı?
Bazı hormon üreten adrenal tümörler yüksek tansiyona neden olabilir.

Adrenal tümörlerde robotik cerrahi yapılabilir mi?
Uygun hastalarda robotik veya laparoskopik adrenal cerrahi uygulanabilir. Cerrahi yöntem tümörün özelliklerine göre belirlenir.