Kısa Özet

HoLEP ameliyatı sonrasında hastaların büyük bölümü günlük yaşamına kısa sürede dönmeye başlar. Ancak idrar yaparken yanma, sık idrara çıkma, aciliyet hissi, idrarda zaman zaman kan görülmesi ve geçici idrar kaçırma gibi şikâyetlerin tamamen düzelmesi birkaç hafta, bazı hastalarda ise birkaç ay sürebilir.

Giriş

“Hocam, ameliyattan sonra ne zaman tamamen normale dönerim?”

HoLEP ameliyatı öncesinde hastalarımın bana en sık sorduğu sorulardan biri budur. Çünkü ameliyatın kendisi kadar, sonrasındaki iyileşme dönemi de hastalar için önemlidir.

Bu yazıda Prof. Dr. Volkan İzol olarak, HoLEP ameliyatı sonrasında sizi nelerin beklediğini, hangi şikâyetlerin normal kabul edildiğini ve günlük hayata ne zaman dönülebileceğini mümkün olduğunca anlaşılır şekilde anlatmak istiyorum.

Öncelikle şunu bilmek gerekir: HoLEP sonrası iyileşme bir anda tamamlanan bir süreç değildir. İdrar akımındaki düzelme erken dönemde fark edilebilirken, mesanenin ve ameliyat bölgesinin tamamen sakinleşmesi daha uzun sürebilir.

HoLEP ameliyatından sonra hastanede ne kadar kalınır?

HoLEP, idrar kanalından girilerek yapılan minimal invaziv bir prostat ameliyatıdır. Prostatın idrar akımını engelleyen iç kısmı lazer yardımıyla anatomik olarak çıkarılır.

Ameliyat sonrasında genellikle mesaneye sonda yerleştirilir. Sonda sayesinde idrarın rahat şekilde boşalması ve gerektiğinde mesanenin yıkanması sağlanır.

Birçok hastada sonda ertesi gün çıkarılabilir ve hasta idrarını rahat şekilde yaptıktan sonra taburcu edilir. Ancak prostatın büyüklüğü, ameliyat sırasında kanama miktarı, hastanın genel durumu ve idrar yapma kapasitesi gibi faktörlere göre bu süre değişebilir. EAU kılavuzlarında HoLEP’in TURP’ye kıyasla daha kısa kateterizasyon ve hastanede kalış süreleriyle ilişkili olduğu bildirilmektedir.

Dolayısıyla “HoLEP yaptırdım, mutlaka birkaç gün hastanede kalacağım” şeklinde düşünmek doğru değildir.

İlk birkaç gün sizi neler bekliyor?

Ameliyattan sonraki ilk günlerde idrar renginin pembe veya kırmızı olması görülebilir. Bu durum çoğu zaman ameliyat bölgesinin iyileşme sürecinin doğal bir parçasıdır.

Sonda çıkarıldıktan sonra ise idrar yaparken yanma, daha sık idrara çıkma ve ani idrar yapma ihtiyacı hissedilebilir.

Özellikle uzun yıllar prostat nedeniyle idrar yapma problemi yaşamış hastalarda mesane de bu süreçten etkilenmiş olabilir. Bu nedenle prostatın idrar yolundaki tıkanıklığını ortadan kaldırmamızla birlikte bütün idrar şikâyetlerinin aynı gün tamamen ortadan kalkmasını beklemiyoruz.

Bazı hastalar ameliyattan hemen sonra “çok sık idrara çıkıyorum, ameliyat işe yaramadı mı?” diye endişelenebiliyor. Bu çoğu zaman erken iyileşme dönemindeki geçici irritasyondan kaynaklanır.

İlk hafta

İlk hafta genellikle dinlenmenin ve vücudu zorlamamanın önemli olduğu dönemdir.

Kısa yürüyüşler yapılabilir. Ancak ağır kaldırma ve yoğun egzersizden kaçınmak gerekir.

İdrar yaparken yanma ve sık idrara çıkma bu dönemde devam edebilir. İdrarda zaman zaman kan görülmesi de mümkündür. Bazı hastalarda idrar önce açılıp daha sonra fiziksel aktivitenin artmasıyla tekrar pembe veya kırmızı hale gelebilir.

Bu durum her zaman bir komplikasyon anlamına gelmez. HoLEP sonrasında ameliyat edilen prostat bölgesinin iyileşmesi zaman alır.

2–4 hafta arasında neler değişir?

İkinci haftadan itibaren hastaların önemli bir bölümünde günlük yaşam daha rahat hale gelmeye başlar.

İdrar akımı genellikle ameliyat öncesine göre belirgin şekilde daha güçlüdür. Ancak özellikle sık idrara çıkma ve ani sıkışma şikâyetleri devam edebilir.

Bazı hastalarda geçici idrar kaçırma da görülebilir. Özellikle büyük prostatlarda veya ameliyat sonrası sfinkterin geçici olarak etkilenmesine bağlı olarak bu durum ortaya çıkabilir.

Genellikle zaman içerisinde azalır.

Pelvik taban egzersizleri, uygun hastalarda idrar kontrolünün daha hızlı toparlanmasına yardımcı olabilir. Bazı merkezlerin hasta bilgilendirmelerinde geçici idrar kaçırmanın birkaç hafta içerisinde belirgin şekilde düzeldiği belirtilmektedir.

HoLEP sonrası idrar yanması ne kadar sürer?

İdrar yaparken yanma, HoLEP sonrasında sık karşılaştığımız şikâyetlerden biridir.

Bunun temel nedeni, lazerle çalışılan prostat bölgesinin ve idrar kanalının iyileşme sürecidir.

Genellikle ilk günlerde daha belirgin olan yanma giderek azalır. Bazı hastalarda birkaç hafta devam edebilir.

Ancak yanmanın giderek artması, ateş, kötü kokulu idrar veya belirgin bir genel durum bozukluğu olması durumunda idrar yolu enfeksiyonu açısından değerlendirme gerekir.

HoLEP sonrası idrarda kan normal mi?

Evet, belirli miktarda kan görülmesi ameliyat sonrasında beklenebilir.

Özellikle ilk günlerde idrarın pembe veya kırmızı olması mümkündür. Daha sonraki günlerde idrar rengi açıldıktan sonra fiziksel aktiviteyle birlikte tekrar hafif kan görülebilir.

Bazı hastalarda mikroskobik veya gözle görülebilen kanama birkaç hafta devam edebilir. HoLEP sonrası kanamanın süresi hastadan hastaya değişir.

Bu dönemde yeterli sıvı almak önemlidir. Ancak “ne kadar çok su içersem o kadar iyi” şeklinde aşırıya kaçmak da doğru değildir. Sıvı tüketimi hastanın genel sağlık durumuna göre düzenlenmelidir.

HoLEP sonrası idrar kaçırma olur mu?

Bu konu hastaların özellikle endişe ettiği konulardan biridir.

HoLEP sonrasında geçici idrar kaçırma görülebilir. Özellikle büyük prostatı olan ve daha geniş bir enükleasyon yapılan bazı hastalarda ilk dönemde kaçırma ortaya çıkabilir.

Ancak bu durum çoğunlukla zaman içerisinde düzelir.

Burada önemli olan, geçici kaçırma ile kalıcı idrar kaçırmayı birbirinden ayırmaktır. Hastanın ameliyat sonrasında ilk günlerde veya haftalarda birkaç damla kaçırması, mutlaka kalıcı bir problem olduğu anlamına gelmez.

Ne zaman işe dönebilirim?

Bu sorunun cevabı kişinin yaptığı işe göre değişir.

Masa başında çalışan ve kendisini iyi hisseden bir hasta, fiziksel olarak ağır iş yapan bir hastaya göre çok daha erken işine dönebilir.

Genel olarak hafif günlük aktivitelere erken dönülebilir. Ancak ağır kaldırma, yoğun spor ve karın içi basıncını artıran aktiviteler için daha uzun süre beklemek gerekir.

Bazı hasta bilgilendirme kaynaklarında ağır kaldırma ve yoğun aktivitelerden yaklaşık 2–4 hafta kaçınılması önerilmektedir.

Ben hastalarıma burada takvimden çok vücudun verdiği sinyalleri dikkate almalarını öneriyorum.

HoLEP sonrası spora ne zaman başlanır?

Yürüyüş genellikle erken dönemde faydalıdır.

Ancak ağır spor, ağırlık kaldırma, bisiklet, motosiklet, uzun süreli oturma gerektiren aktiviteler ve yoğun egzersizler için daha fazla beklemek gerekir.

Özellikle idrarda kan görülüyorsa fiziksel aktiviteyi azaltmak gerekir. Çünkü yoğun aktivite ameliyat bölgesindeki iyileşmeyi zorlayabilir ve kanamanın tekrar belirginleşmesine neden olabilir.

HoLEP sonrası cinsel ilişkiye ne zaman başlanır?

Cinsel ilişkiye dönüş için de ameliyat bölgesinin yeterince iyileşmesi beklenmelidir.

Genellikle birkaç hafta beklemek uygun olur; ancak kesin süre hastanın iyileşme durumuna göre belirlenmelidir.

Burada hastaların bilmesi gereken önemli bir konu da boşalma şeklidir.

HoLEP sonrasında prostatın iç kısmı çıkarıldığı için retrograd ejakülasyon, yani meninin dışarı çıkmak yerine mesaneye doğru gitmesi, oldukça sık görülür.

Bu durum orgazm hissinin mutlaka kaybolacağı anlamına gelmez. Ancak meni miktarında belirgin azalma veya dışarıya meni gelmemesi görülebilir.

HoLEP’in gerçek sonucu ne zaman ortaya çıkar?

Burada önemli bir ayrım yapalım.

İdrar akımındaki rahatlama çoğu hastada erken dönemde hissedilebilir. Fakat özellikle sık idrara çıkma, gece idrara kalkma ve ani sıkışma gibi mesaneye bağlı şikâyetlerin düzelmesi daha uzun sürebilir.

Çünkü yıllarca prostatın oluşturduğu tıkanıklık nedeniyle yüksek basınç altında çalışan mesanenin de toparlanması gerekir.

Bu nedenle hastalarıma “ameliyattan bir hafta sonra bütün şikâyetleriniz kesinlikle bitecek” demiyorum.

Bazı hastalar birkaç hafta içerisinde çok belirgin düzelirken, bazı hastalarda mesane semptomlarının tamamen sakinleşmesi birkaç ayı bulabilir.

Klinik pratiğimde yaklaşımım

Klinik pratiğimde Prof. Dr. Volkan İzol olarak, HoLEP ameliyatı sonrasında hastaya sadece “ameliyat başarılı oldu” demenin yeterli olduğunu düşünmüyorum.

Benim için önemli olan hastanın ameliyat sonrasında nasıl idrar yaptığı, idrar akımının nasıl değiştiği, mesanede idrar kalıp kalmadığı, kaçırma olup olmadığı ve yaşam kalitesinin nasıl etkilendiğidir.

Kontrollerde hastanın şikâyetlerini değerlendiriyor, gerektiğinde idrar tahlili, üroflowmetri ve mesanede kalan idrar miktarı gibi ölçümlerden yararlanıyoruz.

Özellikle ameliyat öncesinde uzun süre ciddi idrar tıkanıklığı yaşamış hastalarda iyileşmenin biraz daha uzun sürebileceğini hastaya baştan anlatıyorum.

Benim için önemli olan üç nokta

Birincisi: İdrar akımının güçlenmesi.

İkincisi: Mesanenin zaman içerisinde yeniden normal çalışma düzenine dönmesi.

Üçüncüsü: Hastanın günlük yaşamına güvenli ve konforlu şekilde dönmesi.

Bu nedenle HoLEP sonrası iyileşmeyi yalnızca “sonda ne zaman çıktı?” şeklinde değerlendirmemek gerekir.

Hangi durumlarda doktorunuza başvurmalısınız?

HoLEP sonrasında bazı şikâyetler normal kabul edilir. Ancak bazı belirtiler mutlaka değerlendirilmelidir.

Özellikle;

• Hiç idrar yapamama,
• Yoğun veya durmayan kanama,
• Büyük kan pıhtılarının gelmesi,
• Şiddetli ve giderek artan ağrı,
• Ateş ve titreme,
• Belirgin halsizlik,
• İdrar yaparken giderek artan şiddetli yanma

gibi durumlarda doktorunuzla iletişime geçmeniz gerekir. İdrar yapamama, yoğun kanama veya büyük pıhtılar acil değerlendirme gerektirebilir.

HoLEP sonrası iyileşme sürecini kısaca özetlersek

Bu süreler ortalama beklentilerdir. Her hastanın iyileşme süreci aynı değildir.

Sonuç

HoLEP ameliyatı sonrasında çoğu hasta günlük yaşamına oldukça kısa sürede dönmeye başlar. Ancak ameliyatın içeride bıraktığı iyileşme alanının tamamen sakinleşmesi zaman alır.

İlk günlerde yanma, sık idrara çıkma, ani sıkışma, hafif kanama ve bazı hastalarda geçici idrar kaçırma görülebilir. Bunların önemli bir bölümü zaman içerisinde düzelir.

Prof. Dr. Volkan İzol olarak önerim, HoLEP sonrasında ilk günlerde yaşadığınız her şikâyeti bir komplikasyon olarak değerlendirmemeniz; ancak olağan dışı veya giderek artan belirtilerde mutlaka doktorunuzla iletişime geçmenizdir.

HoLEP’in en önemli avantajlarından biri, prostatın idrar kanalındaki tıkanıklığını etkili biçimde ortadan kaldırırken minimal invaziv bir yöntem olmasıdır. Güncel EAU kılavuzları da uygun hastalarda HoLEP’i orta ve ciddi düzeyde prostat kaynaklı idrar yolu şikâyetlerinde güçlü öneriyle kabul edilen bir cerrahi seçenek olarak değerlendirmektedir.

Detaylı değerlendirme ve HoLEP ameliyatı hakkında bilgi almak için Prof. Dr. Volkan İzol’a başvurabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

HoLEP ameliyatından sonra kaç günde ayağa kalkılır?

Çoğu hasta ameliyatın hemen sonrasında yürüyebilir. Ancak normal aktivitelere dönüş kademeli olmalıdır.

HoLEP sonrası idrar yanması ne zaman geçer?

Genellikle ilk günlerde daha belirgindir ve zamanla azalır. Bazı hastalarda birkaç hafta devam edebilir.

HoLEP sonrası idrarda kan ne kadar sürer?

Hafif kanama ve idrar renginde zaman zaman pembeleşme birkaç hafta görülebilir. Yoğun kanama veya büyük pıhtılar normal kabul edilmez.

HoLEP sonrası idrar kaçırma kalıcı mıdır?

Çoğu hastada görülen kaçırma geçicidir ve zaman içerisinde düzelir. Süre kişiden kişiye değişebilir.

HoLEP sonrası ne zaman spor yapılabilir?

Hafif yürüyüşler erken dönemde yapılabilir. Ağır egzersiz, ağırlık kaldırma ve bisiklet gibi aktiviteler için genellikle birkaç hafta beklenir.

HoLEP sonrası cinsel ilişkiye ne zaman girilebilir?

Genellikle birkaç hafta beklenmesi önerilir. Kesin zaman ameliyat sonrası iyileşme durumuna göre belirlenmelidir.

HoLEP sonrası meni gelir mi?

HoLEP sonrasında retrograd ejakülasyon sık görülür. Bu nedenle orgazm hissi devam etse bile dışarıya meni gelmeyebilir veya çok az gelebilir.

HoLEP sonrası idrar akımı ne zaman düzelir?

İdrar akımındaki belirgin rahatlama erken dönemde başlayabilir. Ancak mesaneye bağlı sık idrara çıkma ve aciliyet gibi şikâyetlerin düzelmesi daha uzun sürebilir.

HoLEP sonrası gece idrara kalkma hemen geçer mi?

Her zaman değil. Gece idrara kalkma sadece prostat tıkanıklığından kaynaklanmayabilir. Mesanenin uzun süreli tıkanıklığa verdiği yanıt nedeniyle düzelme haftalar veya aylar sürebilir.

HoLEP ameliyatı sonrası tamamen iyileşmek ne kadar sürer?

Günlük yaşama dönüş genellikle erken olur; ancak idrar yollarının ve mesanenin tamamen sakinleşmesi birkaç hafta ile birkaç ay arasında değişebilir.